Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM HÔM NAY 09 - 9 - 2014

                                                       BS LÊ THÂN (Tổng hợp)   

          Còn gọi là vừng, hồ ma, chi ma.... Bộ phận sử dụng chủ yếu là hạt của trái mè, có hai loại: hạt mè đen và hạt mè trắng; cả hai đều dùng được làm thức ăn và làm thuốc, nhưng hạt mè đen bổ dưỡng hơn và thường chỉ dùng nó làm thuốc vì có nhiều dược tính hơn.

          Hạt mè đã được nhân dân ta sử dụng làm thức ăn (để nguyên hạt hoặc ép thành dầu) từ lâu đời, nó là loại thực phẩm rẻ tiền, sẵn có cả bốn mùa, có giá trị cao về dinh dưỡng, hiệu quả trong việc giữ gìn sắc đẹp. Một số hình thức sử dụng mè làm thức ăn:

              Muối mè: Lấy toàn bộ hạt mè (cả vỏ loại) rang thơm giã nhỏ, trộn với muối bột theo tỉ lệ 1 muối 6-14 mè tuỳ người. Nó là một loại thức ăn ngon thơm, bổ dưỡng. Gạo lức + muối mè là thành phần chủ yếu của phương pháp dưỡng sinh Ohsawa.

              Cháo mè: Hạt mè đen 30g rang, giã nhỏ nấu với 100g gạo tẻ. Có tác dụng bồi bổ can thận, nhuận tràng.

              Bơ mè: 100g hạt mè rang trộn với 2-3g muối rang đem xay nhuyễn hoặc giã liên tục 2 giờ thành bơ mè, mỗi ngày ăn 1-2 muỗng cà phê với cơm, cháo…hoặc pha với nước tương làm nước chấm.

          Theo đông y nó có tác dụng: bổ ích tinh huyết, nhuận táo, hoạt trường, chủ trị chứng tinh huyết hư tổn, đại tiện táo bón. Liều dùng 12-40g/ngày, trường hợp tiêu chảy không nên dùng. Vài ứng dụng lâm sàng:

          Trị các bệnh tăng huyết áp, xơ cứng động mạch, suy nhược thần kinh, có các triệu chứng như: đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, ù tai; chân tay tê dại, đau sườn, đại tiện táo: Lá dâu non 1 cân (phơi khô, tán bột mịn), mè đen 4 lạng (chưng chín, giã nát) dùng nước (hoặc mật) làm hoàn, mỗi ngày uống 6-12g (bài thuốc này còn có tác dụng giữ tươi đẹp da mặt, đen râu tóc)

          Trị táo bón: mè đen sao tán bột 1-2 muỗng canh, trứng gà 1 quả, trộn đều, đổ nước sôi thành hồ, thêm ít đường mật trộn uống. Trị táo bón, bổ nội tạng, mạnh gân xương, tăng dinh dưỡng: dầu mè 1 muỗng cà phê, lòng đỏ 1 trứng gà đánh đều cho đến chín, uống vào buổi sáng.  Trẻ con bị kiết lỵ: dầu mè 5-10g tùy tuổi, hòa mật ong cho uống.

          Chữa tóc khô, tóc bạc sớm: mè đen, hà thủ ô chế liều lượng bằng nhau, nghiền thành bột mịn, trộn với mật ong hoàn thành viên; mỗi lần uống 6g, ngày uống 3 lần sau bữa ăn.

           Bài thuốc chống lão suy, chữa tăng huyết áp: mè đen, hà thủ ô, ngưu tất, số lượng bằng nhau tán nhỏ, dùng mật viên thành viên bằng hạt bắp. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 10g.

          Chữa viêm đại tràng mạn: mè đen rang bốc mùi thơm mỗi lần uống 1 muỗng canh mè trộn lẫn 1/3 muỗng canh mật mía, ngày uống 2 lần, uống liên tục khoảng 1 tháng

          Thuốc lợi sữa: mè đen sao qua, giã nhỏ, cho thêm ít muối ăn hằng ngày. Hoặc mè đen rang cho vào canh mướp hương, cả 2 vị này đều lợi sữa, mè đen làm tăng khẩu vị món canh mướp hương.

          Mè là loại thức ăn chỉ có lợi, nhiều dinh dưỡng, dễ kiếm, rẻ tiền, phòng chống được một số bệnh nhất là đối với trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ suy yếu.

                      Ảnh trong bài lấy từ Internet

more »

Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM hôm nay 20.8.2014

                                                                BS LÊ THÂN (Tổng hợp)

          Danh y Hoa Đà (người Trung Quốc thời Tam Quốc) đã dùng hoa kinh giới sao khô, tán bột để cứu sống một sản phụ bị băng huyết nặng, cấm khẩu, chân tay co rút; bằng cách hòa bột hoa kinh giới đó với rượu uống, mỗi lần khoảng 6g, người bệnh đã cầm máu và dần dần hồi phục.

          Kinh giới là một loại rau gia vị được trồng nhiều và phổ biến ở nước ta. Đến tháng 8, cây bắt đầu ra hoa và đúng thời kỳ thu hoạch; lúc này nhổ cả cây, cắt bỏ rễ, đem sấy khô.

                                            Ảnh Internet

          Do đó, kinh giới có khả năng sát trùng rất tốt. Theo kinh nghiệm dân gian, kinh giới để tươi nấu nước uống và tắm hằng ngày để phòng chống rôm sẩy, mẩn ngứa, mụn nhọt. Đây là loại lá có nhiều kháng sinh tự nhiên nên có tác dụng sát khuẩn tốt, làm sạch da. Việc dùng lá kinh giới già để đun nước tắm thường xuyên sẽ giúp bạn có làn da đẹp. Đặc biệt, dùng lá kinh giới tắm hàng ngày sẽ giúp các mẹ bầu hết ngứa ngáy. Theo đông y, một trong những tác dụng của kinh giới là làm hết ngứa (chỉ dưỡng)

          Nếu dùng cả cây thì gọi là toàn kinh giới; để chữa cảm nóng, ngã ngất lấy một nắm kinh giới tươi chừng 50g giã nhỏ, thêm vài miếng gừng tươi, vắt lấy nước cho uống, bã còn lại dùng để đánh dọc sống lưng. Toàn cây kinh giới 5g phối hợp với tía tô 3g, cam thảo đất 3g, sài hồ nam hoặc cúc tần 3g, kim ngân 4g, mạn kinh 2g, gừng 3 lát; tất cả sắc với 400ml nước còn 100ml uống trong ngày; chữa cảm, sốt, cúm. Thuốc tiêu độc chữa sưng vú, mụn nhọt gồm toàn kinh giới 12g, thương nhĩ tử 12g, liên kiều 12g, kim ngân hoa 12g, cỏ mẫn trầu 10g, hạ khô thảo 10g, bồ công anh 8g [trước đây có tài liệu ghi thêm vòi voi 12g, từ năm 1985 Bộ y tế đã có chỉ thị cần thận trọng khi dùng vòi voi chữa bệnh, mặc dầu chỉ dùng ngoài (không được dùng đường uống) xem thêm Báo Quảng Nam số 3531 ngày 21.3.2013, trang 6]; sắc uống 2 lần trong ngày.

          Nếu chỉ dùng cụm hoa (hoa đã nở bông còn xanh, kèm theo 1-2 lá ngọn) gọi là kinh giới tuệ; làm giảm ngứa: sắc hoa kinh giới uống (thường dùng phối hợp với nhiều vị thuốc đông y khác) và nấu nước để tắm. Thuốc chữa cảm: hoa kinh giới, tía tô, hương nhu (rau é), ngải cứu, hoắc hương lượng bằng nhau, dùng nước sắc nhiều lần, hợp các nước sắc lại, cô đặc thành cao, làm viên bằng hạt bắp; khi bị cảm, uống chừng 7-8 viên thuốc này, uống với nước sắc lá tre, trẻ em chỉ dùng 2-4 viên; viên thuốc này có thể chữa lỵ (uống với nước sắc lá mơ lông). Kinh giới tuệ và rễ bạch chỉ với lượng bằng nhau, phơi khô tán bột, ngày uống hai lần, mỗi lần 4-8g với nước chè nóng cho ra mồ hôi để chữa cảm lạnh, nhức đầu, chảy nước mũi. Kinh giới tuệ sao đen có tác dụng cầm máu trong các chứng chảy máu cam, nôn ra máu, kiết lỵ ra máu, băng huyết, rong kinh; dùng riêng mỗi ngày 12g dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột; phối hợp với hoa hòe sao đen lượng bằng nhau, tán nhỏ, mỗi lần uống 8g với nước chè chữa kinh nguyệt ra nhiều không dứt.

Không được dùng kinh giới đối với nhọt lở đã chảy mủ, trẻ em bị sởi thời kỳ toàn phát và hồi phục.

Gần đây, các nhà khoa học phát hiện việc ăn rau kinh giới với đậu phụ, có thể giúp phòng chống bệnh loãng xương, béo phì ở phụ nữ tuổi mãn kinh. Ngoài ra, kinh giới còn giúp phòng chống các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, tai biến mạch máu não cho cả nam lẫn nữ.

more »

Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM hôm nay 23.7.2014

                                                                                                    BS LÊ THÂN (Tổng hợp)

          Các nghiên cứu cho thấy: mã đề (nhất là phần lá) có tác dụng lợi tiểu, tăng thải trừ u rê, a xít u ríc và muối trong nước tiểu; do đó có thể dùng nó để hỗ trợ điều trị chứng tăng huyết áp bên cạnh các thuốc đặc hiệu.

Trong y học cổ truyền, mã đề được dùng làm thuốc lợi tiểu, chữa một số bệnh về tiết niệu, cầm máu, phù thũng, ho lâu ngày, tiêu chảy, chảy máu cam.... Liều dùng mỗi ngày là 10-20g toàn cây, hoặc 6-12g hạt, sắc uống. Những người đi tiểu quá nhiều, táo bón không nên dùng; phụ nữ có thai cần thận khi sử dụng loại thuốc này; đối với người cao tuổi hay đi tiểu đêm, tránh dùng mã đề vào buổi chiều tối. Một số ứng dụng làm thuốc theo y học cổ truyền:

          -Lợi tiểu: hạt mã đề 10g sắc lấy nước chia 3 lần uống trong ngày.

          -Huyết áp cao: mã đề, rễ cỏ tranh mỗi vị 20g, sắc uống, cũng có thể dùng mã đề non đổ nước sôi vào trộn với thức ăn để ăn.

-Ho lâu ngày: mã đề 15g sắc uống; hoặc mã đề 10g, cát cánh 2g, cam thảo 2g sắc uống ngày 1 thang. Chữa viêm phế quản: mã đề, hạnh nhân, vỏ lụa (trắng) cây dâu, mỗi thứ 15g, sắc uống.

-Kiết lị, viêm ruột: mã đề tươi non 60g, trứng gà một quả rán lên ăn. Hoặc mã đề, day mơ lông, cỏ seo gà mỗi vị 20g, sắc uống ngày 1 thang.

-Đi tiểu có máu do viêm niệu đạo, viêm bàng quang: mã đề, cỏ sen cạn, mỗi vị 15g, cũng có thể lấy mã đề tươi nghiền ép lấy nước uống lúc đói.

-Khó đi tiểu: Mã đề tươi rửa sạch nghiền nát, ép lấy một cốc nước cho mật ong vào khuấy uống. Hoặc nấu mã đề uống thay nước chè.

-Trị chứng hay chảy máu cam: 1 nắm lá rau mã đề tươi, rửa sạch, giã nát, tẩm ít nước, vắt lấy nước cốt uống; rồi nằm trên gường, gối gối cao, lấy bã đắp lên trán.

 -Chữa chứng đau lưng do phong thấp: 7 cây mã đề, hành tăm cả củ và rễ 7 gốc, táo 7 quả, rượu 500 – 1000 ml, nấu chung để dành uống dần từng ít một

-Bắt đầu sưng mụn nhọt độc: nghiền nát mã đề tươi đắp vào.

-Chữa cảm: mã đề 20g, trần bì 20g, sắc uống nóng.

-Người bị viêm loét dạ dày tá tràng dùng lá mã đề tươi ép lấy nước hoặc sắc uống mỗi ngày.

-Chữa trẻ bị sởi gây tiêu chảy: dùng hạt mã đề sao qua, sắc uống; nếu bí tiểu tiện thì thêm mộc thông; có thể dùng hạt mã đề với rau dừa nước lượng như nhau, sắc uống nếu không có mộc thông.

-Lấy khoảng 20-50g mã đề tươi, rửa sạch cho vào siêu, đổ nước nửa nồi sắc lửa nhỏ, lấy 1 chén, chia 3 lần uống cách 3 giờ trong 1 ngày, uống thuốc lúc còn ấm; chữa chứng phổi nóng ho dai dẳng.

-Chữa viêm gan, vàng da: mã đề 20g, nhân trần 40g, chi tử 20g, lá mơ 20g; tất cả xắt nhỏ, sấy khô, hãm như nước chè để uống, ngày uống 100-150ml.

-Chữa sỏi đường tiết niệu: hạt mã đề 12-40g, kim tiền thảo 40g, thạch vĩ 20-40g, hoạt thạch 20-40g, tam lăng, ý dĩ, ngưu tất, nga truật, mỗi vị  20g; chỉ xác, hậu phác, gai bồ kết, hạ khô thảo, bạch chỉ, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.

                             Ảnh trong bài lấy từ Internet

Xem thêm: THUỐC NAM CHỮA TĂNG HUYẾT ÁP

more »

 Bài ngắn hơn đăng trên BÁO QUẢNG NAM hôm nay 02.7.2014                                                                                       BS LÊ THÂN (Tổng hợp)

Ngủ là trạng thái tạm thời để cơ thể có thể nghỉ ngơi hoàn toàn và hồi phục sức khoẻ sau 1 ngày làm việc. Giấc ngủ có vai trò quan trọng giúp ổn định các hoạt động sinh lý của cơ thể và hết sức cần thiết cho cuộc sống.

Mất ngủ là một triệu chứng rất phổ biến, là một trạng thái rối loạn giấc ngủ thể hiện ở ban đêm không có khả năng ngủ hoặc thiếu ngủ. Ngủ kém về số lượng (quá ít), hay về chất lượng (ngủ không yên giấc). Như thế nào là ngủ bình thường? Mỗi người có nhu cầu ngủ khác nhau, số giờ ngủ không quan trọng vì tuỳ theo cá nhân, trẻ con cần ngủ nhiều hơn người lớn, bình thường thời gian ngủ ở người lớn biến thiên từ 4-9 giờ trong một ngày; để đánh giá giấc ngủ tốt hay không tốt, chủ yếu là cảm giác khoẻ khoắn, thoả mái do giấc ngủ mang lại, tức chất lượng giấc ngủ cần thiết hơn là thời gian ngủ trong ngày. Có thể mất ngủ lúc mới vào giấc ngủ, nằm trằn trọc mãi không ngủ được rồi thiếp đi; có thể mất ngủ vào giữa giấc ngủ, nghĩa là đang ngủ giữa đêm tỉnh dậy và không ngủ lại được; có thể mất ngủ vào cuối giấc ngủ, người bệnh dậy quá sớm và không ngủ lại được. Chứng mất ngủ thường kèm các chứng đau đầu, quên, hồi hộp.

          Nguyên nhân mất ngủ là do: (1) Sinh hoạt như: hút thuốc lá, uống nhiều cà phê...; do rối loạn lịch thức ngủ; do căng thẳng lo âu; do phân bố giờ giấc ngủ không hợp lý, ngủ ngày quá nhiều... (2) Do nguyên nhân thực thể như: do dùng thuốc để điều trị bệnh như thuốc có chứa cafein, thuốc lợi tiểu...; do các bệnh lý như đau đầu do viêm xoang, do tăng huyết áp, đau do loét dạ dày tá tràng, đau do Zona...; do loạn thần chức năng hoặc thực thể hoặc do trầm cảm. Nguyên tắc điều trị là phải loại bỏ nguyên nhân gây mất ngủ (nếu biết) và điều trị triệu chứng cũng như các biện pháp hỗ trợ khác.

Cuộc sống công nghiệp hoá, cùng với những căng thẳng thần kinh, ô nhiễm môi trường... làm cho số người mất ngủ thường xuyên ngày càng tăng. Khi mất ngủ, người ta thường hay nghĩ đến thuốc ngủ của tây y, nhưng việc lạm dụng thuốc ngủ sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại. Trước hết cần áp dụng các biện pháp không dùng thuốc như: (1) Trong điều trị mất ngủ người bệnh có vai trò rất lớn, tinh thần phải thật hoàn toàn thoả mái; hạn chế tối đa việc suy nghĩ, tính toán công việc, cuộc sống, sinh hoạt ...; càng suy nghĩ, lo lắng càng khó có kết quả trong điều trị mất ngủ và có thể mất ngủ ngày càng tăng. (2) Trước khi ngủ nữa giờ, tránh căng thẳng, có thể nghe nhạc nhẹ trong hoàn cảnh tĩnh mịch, tập đi bộ thong thả trong 20-30 phút vào lúc chiều. (3) Tắm nước ấm để tạo sự thư giãn trước khi đi ngủ; trước khi lên gường ngủ ngâm chân bằng nước ấm, lau sạch chân và xoa nóng bàn chân, về mùa đông cần phải xoa nóng gan bàn chân. (4) Bữa tối không nên ăn quá no, nên ăn nhiều thức ăn là ngũ cốc, có một số cây cỏ là rau ăn vừa có thể dùng làm thuốc và không độc như: hạt sen, long nhãn, mật ong, đậu xanh, đậu đen, táo tàu.... có tác dụng an thần trị mất ngủ, một số thức ăn như: chuối, các loại hạt quả, đậu phộng.... giúp điều hoà giấc ngủ; chọn những thực phẩm có lợi cho thần kinh như cá, hàu, cua, gan thận heo,... các loại cây cỏ như lạc tiên có thể dùng riêng, luộc hoặc hấp ăn như rau giúp ngủ ngon, hoặc phối hợp với lá dâu tằm, lá vông, tim sen nấu nước uống thay nước chè hằng ngày có tác dụng trị mất ngủ; tránh dùng các thức ăn nhiều thịt, các gia vị có tính nóng như ớt, tiêu...; sau bữa ăn tối không nên dùng các chất kích thích như: cà phê, rượu, thuốc lá.... (5) Nên dùng một cốc sữa nóng hoặc một ít bánh ngọt để cung cấp thêm hydrat cacbon, khỏi bị hạ đường huyết ban đêm gây rối loạn giấc ngủ. (6) Phòng ngủ cần yên tĩnh, thoảng mát, hạn chế ánh sáng, tiếng ồn; không đặt quá nhiều vật dụng điện (tivi, đài...) để tránh từ trường phát ra từ những vật dụng trên ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Một số cách đơn giản chữa mất ngủ tại cộng đồng, tuỳ theo điều kiện sẵn có mà chọn lựa cho phù hợp với mình:

-Nấm linh chi xắt nhỏ, nghiền vụn, mỗi ngày dùng 3g, hãm với nước sôi trong bình kín, sau chừng 20 phút thì dùng được, uống thay trà hằng ngày

-Nấm hương tươi 50g, thịt heo nạc 60g, gạo tẻ 50g; làm sạch thịt nạc và nấm hương xắt nhỏ, cho vào nồi cháo nấu với gạo đang sôi đã chín nở, nêm gia vị vừa miệng, bắc ra ăn hết 1 lần, ngày có thể ăn 1-2 bữa.

-Hạt muồng (thảo quyết minh) nấu uống thay nước chè hằng ngày

-Tâm sen 20g, cam thảo sống 30g, hai thứ sấy khô tán vụn, hãm với nước sôi 5g/lần (có thể 2 lần/ngày) trong bình kín, uống thay nước chè hằng ngày.

-Nhị sen khô 5g, hãm 1/2 lít nước, uống trong ngày

-Hoa nhài, hao cúc vàng, hãm nước uống hằng ngày.

-Quả dâu chín 60g, mật ong 20g hãm với nước sôi trong bình kín, sau 20 phút thì dùng được, uống thay chè trong ngày

-Hoa dâm bụt phơi khô, hãm uống như uống nước chè.

-Lá vông nem phơi khô 8-16g, xắt nhỏ, sắc với 200ml nước, còn 50ml, uống 1 lần trong ngày

                                       Ảnh trong bài lấy từ Internet

more »

Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM HÔM NAY 20.6.2014

                                                                                   BS LÊ THÂN

          Sắn có tên khoa học: Manihot esculenta Crantz; thuộc họ Thầu dầu (Euphorbiaceae)        

Sắn còn gọi là khoai mì, là cây lương thực quan trọng nên được trồng khắp nơi để lấy củ ăn, chăn nuôi gia súc và sản xuất tinh bột sắn. Nước ta có nhiều loại sắn, thường gặp 2 loại chính:

-Sắn phát (còn gọi là sắn tây, sắn đỏ, sắn hồng lai): cây có màu hơi hồng, đốt thưa, lá xanh thẫm; củ rắn, có vỏ ngoài trắng, vỏ trong đỏ, nhiều tinh bột, sau khi luộc củ rất bở.

-Sắn dù (còn gọi là sắn tàu, sắn đắng, sắn lùn): cây lùn, đốt dày, ngọn non màu xanh nhạt, lá màu xanh lục nhạt, cuống lá đỏ nhạt; củ có vỏ ngoài nâu sẫm, vỏ trong trắng, chứa nhiều nước; loại này thường được trồng nhiều vì sản lượng cao, củ để lấy bột và làm thức ăn gia súc.

1-Bộ phận độc và chất độc: Một số người ăn củ sắn bị say, đó là hiện tượng ngộ độc sắn, do một glycoside độc có trong củ sắn, chất độc này có nhiều ở vỏ và hai đầu rễ củ, nhất là củ sắn non. Khi cho vào nước và đặc biệt dưới ảnh hưởng của dịch dạ dày, nó bị phân huỷ thành acid cyanhydric (HCN), gây độc đối với người và gia súc. Bảng hàm lượng HCN trong các loại sắn nói trên:

Loại sắn	Hàm lượng HCN (mg/100g củ)
	Khi mới đào	Sau 2-3 ngày
Sắn phát	2,2	4,3
Sắn dù	12,6	18,3

Liều 20mg HCN đủ gây ngộ độc và liều 40-50mg HCN đủ làm chết một người lớn.

2-Triệu chứng ngộ độc:

Khi ăn phải sắn “độc”, chất HCN được giải phóng ra sẽ ngấm qua ruột, vào máu và tác động lên hệ thần kinh trung ương gây ra ngộ độc. Triệu chứng ngộ độc xuất hiện thường vài giờ sau khi ăn (khoảng 2-3 giờ; cũng có khi sớm hơn hoặc muộn hơn). Bắt đầu thấy chóng mặt, nhức đầu, choáng váng, rạo rực khó chịu; tiếp theo là nôn mữa, có thể đau bụng, sắc mặt tái, khó thở, thở nhanh và nông.

Nếu ngộ độc nặng, thì nạn nhân mệt lả, lịm dần rồi mê man; khi mê man, có thể có những cơn co giật giống bệnh động kinh; nạn nhân lạnh toát, vã mồ hôi, mạch yếu dần và chết do truỵ mạch.

3-Giải độc và điều trị: Trong mọi trường hợp người bị ngộ độc cần được cấp cứu kịp thời ngay tại gia đình hoặc cơ sở y tế gần nhất.

-Nếu mới ăn phải thì cần làm cho nạn nhân nôn hết chỗ sắn còn lại trong dạ dày. Sau đó, cho uống nước đường, nước mía, nước mật hoặc mật ong; vì chất đường có tác dụng làm mất độc tính của HCN.

-Nếu cơ thể nạn nhân lạnh toát, cần xoa dầu nóng, mặc ấm; sau đó, đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để tiếp tục theo dõi, đề phòng các biến chứng có thể xảy ra và có thể áp dụng thêm các biện pháp cấp cứu như:

   +Rửa dạy dày - ruột nếu thấy cần

   +Tiêm các thuốc giải độc, trợ tim và chống truỵ mạch; cho thở oxy và nếu ngừng thở phải hô hấp nhân tạo.

Trong y học cổ truyền có bài thuốc giải ngộ độc sắn như sau: Cám gạo tẻ khoảng 40g, rau muống sống 1 nắm. Rửa sạch rau muống, cho vào cối giã nhỏ, cho cám vào trộn đều; lấy ra, cho vào chén hoặc bát, chế nước sôi vào, đánh đều; lọc qua vải sạch lấy nước cho uống. Người lớn mỗi lần uống một chén, nếu chưa khỏi 2-3 giờ sau uống một chén nữa; trẻ em giảm lượng tuỳ theo tuổi. Hoặc dùng 60-100g lá hoặc rễ cây mua, sắc uống

4-Đề phòng ngộ độc sắn: Để đề phòng ngộ độc sắn cần chú ý mấy điểm sau:

-Nên trồng loại sắn ít độc. Không nên bón phân cho sắn loaị có nhiều chất đạm, vì đạm sẽ làm tăng tỷ lệ HCN trong củ sắn. Theo kinh nghiệm, không nên trồng sắn cạnh gốc xoan, vì trồng cạnh gốc xoan làm cho sắn hay có vị đắng và chứa nhiều chất độc.

-Hiện tượng ngộ độc sắn chỉ xảy ra khi ăn sắn tươi; hoặc nướng, luộc không kỹ. Còn sắn đã lột vỏ, ngâm nước, xắt mỏng, phơi khô hoặc làm thành bột thì chưa bao giờ thấy có ngộ độc; bởi vì, chất độc dễ hoà tan trong nước và dễ bay hơi trong quá trình chế biến.

-Khi ăn sắn tươi, nên làm như sau: sắn sau khi đào về, cắt bỏ 2 đầu rồi ngâm nước ít nhất một buổi (hoặc lột vỏ rồi ngâm nước thì tốt hơn). Khi luộc, nên đổ nhiều nước và luộc kỹ để làm tan chất độc vào nước; khi sôi mở vung để chất độc bay hơi. Sắn nấu ghế (độn) cơm, làm bánh, nấu chè thường không bao giờ gây say; sắn nướng dễ gây ngộ độc hơn, vì chất độc còn bị giữ lại nhiều.

-Ngộ độc sắn còn phụ thuộc vào tình trạng cơ thể từng người. Nói chung, trẻ em, người già yếu, người mới bệnh dậy dễ bị ngộ độc hơn người khoẻ mạnh, nếu cùng ăn sắn chứa một lượng chất độc như nhau.

-Không nên ăn quá nhiều sắn vào buổi sáng hay lúc đang đói bụng.

-Không nên dùng vỏ sắn, đầu củ sắn, lõi sắn và nước luộc sắn làm thức ăn cho gia súc, vì HCN trong đó có thể gây ngộ độc. Khi bò, heo bị ngộ độc vì ăn lá sắn, vỏ sắn tươi …. cho uống nước đường kịp thời có tác dụng giải độc tốt.

(Theo “Cây độc ở Việt Nam” Trần Công Khánh và Phạm Hải- NXB Y học 2004)

                         Ảnh trong bài lấy từ Internet

more »

Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM hôm nay 4.6.2014

BS Lê  Thân (Tổng hợp)

          Bệnh thủy đậu do vi rút mang tên Varicella Zoster Vius (VZV) gây ra, thủy đậu là một bệnh rất dễ lây truyền: khi một người mang vi rút thủy đậu nói, hắt hơi, nhảy mũi, ho… thì các vi rút đó theo nước bọt, nước mũi bắn ra ngoài tan thành bụi; người khác hít phải bụi đó sẽ lây bệnh ngay. Bệnh xảy ra nhiều ở trẻ em, nhưng cũng không ít nười lớn mắc bệnh này. Thông thường từ lúc nhiễm phải vi rút, đến lúc phát ra bệnh – được gọi là thời gian ủ bệnh hay nung bệnh – là khoảng 2-3 tuần. Mặc dù đây là một bệnh khá lành tính, không có triệu chứng nặng nề ngoài những hồng ban mụn nước; tuy nhiên, bệnh có thể có những biến chứng rất quan trọng; biến chứng nhẹ của bệnh là nhiễm trùng da nơi mụn nước, nặng hơn vi trùng có thể xâm nhập từ mụn nước vào máu gây nên nhiễm trùng máu; các biến chứng nặng như: viêm phổi, viêm não…. là những biến chứng có thể nguy hiểm đến tính mạng hoặc để lại di chứng sau này. Vắc xin chống thủy đậu có hiệu quả cao và lâu dài, giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại vi rút thủy đậu.

          Trong đông y có bài thuốc “Tam hoàng ngân kiều kinh phòng giải độc thang”, điều trị hiệu quả cao đối với thủy đậu (có tài liệu cho rằng bài này đặc trị thủy đậu), gồm các vị thuốc: hoàng cầm, hoàng bá, kinh giới, phòng phong  mỗi vị 12g;  hoàng liên, độc hoạt, khương hoạt, tiền hồ, chỉ xác, cát cánh, cam thảo, xuyên khung, bạch chỉ, bạc hà mỗi vị 8g; liên kiều, bạch linh, đảng sâm mỗi vị 16g; kim ngân hoa 20g, sài hồ 10g, gừng tươi 3 lát, đại táo 3 quả. Tất cả 21 vị hợp thành 1 thang thuốc, các vị thuốc này dễ dàng mua được ở các hiệu thuốc đông y.

          Công dụng:

          - Chống độc giải độc kịp thời và hữu hiệu nhất: tà độc đang gây bệnh cấp tính và phục tà còn ẩn náu ở mô nguyên đều bị bài thuốc hóa giải và bài tiết ra khỏi cơ thể trong vòng 24 - 36 giờ. Sau khi uống 1 bát thuốc thứ nhất độ 20 phút, bệnh nhân đi tiểu có mùi thơm tinh dầu dược thảo là thuốc đã tuần hoàn khắp cơ thể và bắt đầu lôi cuốn tà độc trong máu bài tiết ra khỏi cơ thể bằng đường tiết niệu. Mặt khác, sau khi uống thuốc bệnh nhân đại tiện thông khoan rất nhiều phân khắm thối là nhiệt độc ở đường tiêu hóa và gan cũng bị thuốc lôi cuốn tống khứ ra khỏi cơ thể. Đại tiện, tiểu tiện đều thông suốt giúp giải độc nhanh chóng, hiệu quả, làm bệnh nhân thấy khỏe nhiều sau đó.

          - Chống viêm giảm đau, xẹp mụn tức thời: ngay sau khi uống 1 - 2 thang thuốc đầu tiên, hiện tượng lan tỏa sung huyết ngưng hẳn, các mụn và mụn nước ngưng phát triển và lụi dần hẳn, đóng vảy  rồi bay dần.

          - Phục hồi chính khí (tăng cường hệ thống miễn dịch): Không có tác dụng phụ do thuốc gây ra, không những thế, thuốc còn có tác dụng dinh dưỡng phục hồi chính khí, nhất là hệ thống huyết cầu tố của cơ thể được tăng cường.

          Cách dùng: sắc uống mỗi ngày 1 thang, sắc 2 nước: nước nhất cho 5 chén nước sạch sắc còn 1 chén, uống bất kỳ; nước thứ hai cho 4 hoặc 5 chén nước sắc còn chén lưng, uống sau nước thứ nhất 4 giờ.

                                         Ảnh trong bài láy từ Internet

          Lưu ý: nếu là em bé, người già thì chia làm nhiều lần uống trong ngày. Tổng thời gian điều trị bằng cách trên là 6 ngày liên tục. Bài này chữa Zona (giời leo) cũng làm tương tự và đạt hiệu quả cao, với zona bài thuốc còn có hiệu quả: không để lại biến chứng và di chứng đau kéo dài nhiều ngày tháng. 

more »

Có 1 phần về đông y đăng trên BÁO QUẢNG NAM hôm nay 18.4.2014

                                                              BS Lê   Thân   (Tổng hợp)

          Hiện nay, rất nhiều trẻ mắc bệnh sởi; sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây nên, lưu hành phổ biến ở trẻ em, bệnh lây từ người sang người chủ yếu qua đường hô hấp. Các triệu chứng thường gặp của bệnh sởi là: có sốt, phát ban và kèm theo ít nhất một trong các dấu hiệu sau: ho, chảy mũi, đau mắt đỏ, nổi hạch (cổ, chẩm, sau tai), sưng đau khớp. Sau mắc sởi, do sức đề kháng của cơ thể suy giảm, bệnh nhân dễ bị biến chứng nếu không được điều trị kịp thời như: mù lòa, tiêu chảy cấp, viêm phổi, viêm não, có thể dẫn đến tàn phế, tử vong đặc biệt ở trẻ nhỏ, trẻ suy dinh dưỡng, mắc HIV/AIDS hoặc các bệnh suy giảm miễn dịch bẩm sinh. Đối với phụ nữ mang thai, mắc sởi khi mang thai có thể gây ra sảy thai, đẻ non. Để phòng chống bệnh sởi, Bộ Y tế khuyến cáo các bà mẹ cách tốt nhất là nên đưa trẻ đi tiêm chủng vắc xin sởi đầy đủ, đúng lịch. Mũi thứ nhất được tiêm cho trẻ từ 9 đến 11 tháng tuổi, mũi thứ hai được tiêm khi trẻ được 18 tháng tuổi. Nếu trẻ được tiêm một mũi vắc xin sởi lúc 9 - 11 tháng tuổi, chỉ có 85% trẻ có đáp ứng miễn dịch. Nếu trẻ được tiêm thêm mũi vắc xin sởi thứ hai lúc 18 tháng tuổi thì tỷ lệ bảo vệ là 95%. Sau khi trẻ được tiêm đủ 2 mũi vắc xin theo lịch tiêm chủng hoặc sau khi trẻ mắc sởi thì trẻ sẽ có miễn dịch có thể bền vững suốt đời.

Hiện nay đang là mùa đông - xuân, điều kiện thời tiết thuận lợi cho vi rút sởi lưu hành và gây bệnh. Theo kết quả giám sát của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, tỷ lệ trẻ mắc bệnh sởi trong số các trường hợp có sốt phát ban nghi sởi là rất cao (trên 70%). Do vậy, khi phát hiện trẻ có sốt, phát ban, cần thông báo và đưa trẻ tới cơ sở y tế để được khám, điều trị và hướng dẫn cách ly y tế kịp thời tránh các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh và tránh lây nhiễm cho cộng đồng.

1-ĐÔNG Y:

 Đông y gọi là bệnh thời khí do lục dâm (6 thứ khí phong, hàn, thử, thấp, táo và hỏa) gây ra. Bệnh sởi còn gọi là ma chẩn, sa tử, bệnh xuất hiện những nốt đỏ trên da, nổi hơi cao, sờ tay có cảm giác như hạt vừng nên gọi là ma chẩn, nốt sởi mọc lên như hạt cát (sa) nên còn gọi là sa tử. Cần phân biệt với phong chẩn (nốt ban không nổi cao trên da).

Các bài thuốc trị bệnh sởi gồm các dược thảo có những tác dụng dược lý giúp ích cho việc điều trị bệnh như: Tác dụng kháng khuẩn (hoàng cầm, hoàng liên, ngưu bàng, kim ngân hoa, diếp cá, liên kiều, tri mẫu), kháng virut (hoàng cầm, hoàng liên, liên kiều, ngưu bàng), sinh tân dịch (mạch môn). Hầu hết các vị thuốc đều có tác dụng hạ sốt. Một số vị còn có thêm tác dụng an thần (tri mẫu), giảm đau (sa sâm), giải độc (cam thảo), lợi tiểu (mộc thông), trị viêm đường hô hấp (bối mẫu), trị tiêu chảy (hoàng liên, hậu phác).

          1.1- Thời kỳ phát sốt (sởi chưa mọc): Bệnh khởi đầu bằng sốt 3, 4 ngày đến khi sởi mọc. Các triệu chứng giống thời kỳ viêm và khởi phát của các bệnh truyền nhiễm khác, cần chú ý đến dịch tễ học, xem kỹ vùng tai, gáy, cổ, lưng có một số điểm ban đỏ.

Triệu chứng: Bắt đầu người nóng, ho, chảy nước mũi, chảy nước mắt, người mệt mỏi, sốt cao dần, niêm mạc miệng có ban chẩn.

Bài 1: Lá diếp cá, rau dệu, mỗi vị 16g, cam thảo đất 12g, sắc uống ngày một thang, chia 3 lần.

Bài 2: Phù bình (bèo cái), đậu sị, mỗi vị 12g; ngưu bàng tử, liên kiều, cát căn, thăng ma mỗi vị 8g; thuyền thoái (xác ve sầu) 4g. Nếu sốt cao, thêm kim ngân hoa, hoàng cầm, mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 3: Ngưu bàng 12g; kim ngân hoa, cát căn, bạc hà, kinh giới mỗi vị 8g. Đổ nước ngập, đậy kín, sắc rồi xông và uống.

Bài 4: Cát căn 12g, xích thược 6g, thăng ma 4g, cam thảo 2g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 5: Liên kiều, huyền sâm, mỗi vị 16g; kim ngân hoa, ngưu bàng, tử thảo, hoàng đằng, mẫu đơn bì mỗi vị 10g; cam thảo 8g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 6: Lá diếp cá tươi 30g, mùi tàu 20g, riềng 6g đem nấu lấy nước uống trong ngày.

Bài 7: Cát căn 12g, liên kiều 8g; thuyền thoái, xích thược, kinh giới, ngưu bàng tử, mộc thông mỗi vị 6g; bối mẫu, tiền hồ, tang bạch bì mỗi vị 4g; đăng tâm, cam thảo mỗi vị 2g. Sắc uống ngày một thang.

Nếu khó thở, thêm ma hoàng 6g. Chảy máu cam, thêm trúc như 6g. Táo bón, thêm vừng đen 8-12g. Sốt cao, thêm hoàng liên, hoàng cầm mỗi vị 8g. Tiêu chảy, thêm phục linh, trạch tả mỗi vị 8g. Tiểu tiện ít, thêm xa tiền tử (hạt mã đề) 10g.

                                                        Ảnh:  Diếp cá
          1.2- Thời kỳ sởi mọc (bắt đầu xuất hiện nốt ban sởi đến khi mọc dày toàn thân, độ 3-4 ngày).

Triệu chứng: Sởi mọc tuần tự từ đầu mặt, thân mình, tay chân, lòng bàn tay chân, mọc càng ngày càng dày; sốt cao, ho nhiều, đại tiện nhão. Phương pháp chữa: thanh nhiệt giải độc.

Bài 1: (làm sởi chóng mọc và mọc đều): Quả khế thái lát phơi khô, rau dệu, lá nọc sởi, canh châu mỗi vị 20g, các vị trên đều sao vàng, hạ thổ. Sắc uống mỗi ngày một thang.

Bài 2: Lá tre 20g, sài đất, kim ngân hoa, mỗi vị 16g; mạch môn, sa sâm, sắn dây, cam thảo đất mỗi vị 12g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 3: Hoa kim ngân, cỏ ban mỗi vị 30g. Dùng tươi giã nhỏ, thêm nước, gạn uống. Có thể phơi khô sắc uống.

Bài 4: Cát căn 12g; tô diệp, xuyên khung mỗi vị 8g; xích thược, ngưu bàng mỗi vị 6g; thăng ma 4g; cam thảo 2g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 5: (bệnh nhân sốt cao): Cát căn, liên kiều mỗi vị 12g; tri mẫu, địa cốt bì, thiên hoa phấn (rễ qua lâu), ngưu bàng tử, huyền sâm, tang diệp (lá dâu tằm) mỗi vị 8g; cát cánh, mộc thông, hoàng cầm, cam thảo mỗi vị 6g; tiền hồ, hoàng liên, chi tử, phòng phong, bạc hà mỗi vị 4g; đăng tâm 3g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 6: (bệnh nhân sốt cao li bì, mê sảng, có dấu hiệu nhiễm độc thần kinh): Huyền sâm, gạo tẻ mỗi vị 12g; sừng con trâu, tri mẫu mỗi vị 8g, cam thảo 4g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 7: (bệnh nhân tiêu chảy): Sơn tra 8g, đăng tâm 6g; bình lang sao, chỉ xác sao mỗi vị 4g; liên kiều, ngưu bàng tử mỗi vị 3g; hoàng liên sao, hoàng cầm sao, hậu phác sao, thanh bì, cam thảo, đương quy mỗi vị 2g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 8: (bệnh nhân có biến chứng viêm phổi): Thạch cao 20g, hạnh nhân 6g, ma hoàng 4g, cam thảo 2g. Sắc uống ngày một thang.

                                                             Ảnh: Tre
          1.3- Thời kỳ sởi bay, bệnh nhân mất nước vì sốt kéo dài, miệng khô, ho.

Bài 1: Sa sâm, hạt sen, đậu đỏ, lá dâu non mỗi vị 120g; cam thảo, mạch môn, hoàng tinh mỗi vị 80g, hoài sơn 60g. Tán thành bột, làm viên. Ngày uống 30g, chia làm 3 lần.

Bài 2: Sa sâm 12g; ngân sài hồ, huyền sâm mỗi vị 8g; đảng sâm, mạch môn mỗi vị 6g; cam thảo 4g; long đởm thảo, đăng tâm mỗi vị 2g. Sắc uống ngày một thang.

Bài 3: Hoàng cầm, địa cốt bì mỗi vị 12g; tang bạch bì (vỏ dễ cây dâu), mạch môn, sa sâm, lô căn (rễ sậy) mỗi vị 8g. Sắc uống ngày một thang.

          2- TÂY Y:

          Tác nhân gây bệnh sởi thuộc nhóm RNA giống Mobilli vi-rút của họ Paramyxoviridae Influenzae. Người là nguồn bệnh chủ yếu nhưng có thể gặp ở khỉ. Không có trung gian truyền bệnh, không có vi rút tiềm ẩn lây truyền, chỉ có 1 type huyết thanh, và thuốc chủng ngừa có hiệu quả.

          2.1- Triệu chứng của bệnh: Có thể chia làm các giai đoạn :

          2.1.1- Thời kỳ ủ bệnh: (từ lúc bị nhiễm siêu vi trùng đến lúc có triệu chứng bệnh) Trung bình là 10 ngày (có thề thay đổi từ 7đến 18ngày): trẻ có thể sốt nhẹ.

          2.1.2- Thời kỳ khởi phát (còn gọi là thời kỳ viêm long): Đây là thời kỳ hay lây nhất, kéo dài từ 3 đến 5 ngày với các biểu hiện như sau:

          - Sốt: Sốt nhẹ hoặc sốt cao 39,5^oC đến 40^oC, có thể có sốt cao co giật, kèm mệt mỏi, nhức đầu, đau cơ đau khớp. 

          -“Viêm long”(có triệu chứng giống như cảm cúm): thường xảy ra ở mắt và mũi, gây chảy nước mắt, đổ  nghèn nhiều, kết mạc mắt đỏ, bệnh nhân sợ ánh sáng, giác mạc và mi mắt có thể bị sưng phù, hắt hơi, sổ mũi, ho đàm, khàn giọng. Có thể gây viêm thanh quản co rút, nếu có triệu chứng viêm long ở đường tiêu hóa sẽ gây tiêu chảy.

          -Khám họng trong giai đoạn này có thể thấy những chấm trắng nhỏ khoảng 1mm mọc trên nền niêm mạc má viêm đỏ, có vị trí ngay với răng hàm thứ nhất, đó là dấu “Koplik” (ảnh) rất có giá trị để giúp chẩn đoán khi phát ban. Thời gian tồn tại của dấu hiệu này khoảng 12 đến 18 giờ.

                                        Ảnh: Dấu hiệu “Koplik”

          2.1.3- Thời kỳ toàn phát (hay còn gọi là thời kỳ phát ban): 

          Ban xuất hiện đầu tiên ở sau tai, sau đó lan dần lên 2 bên má, cổ, ngực, bụng và phần chi trên trong vòng 24 giờ. Trong 24 gờ kế tiếp, ban lan xuống lưng, bụng, 2 tay và sau cùng là 2 chân trong từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 3 của bệnh.Ban sởi màu hồng nhạt, ấn vào mất, thường kết dính lại. Trong trường hợp nhẹ, ban mọc thưa thớt. Đối với những trường hợp nặng, ban mọc dày đặc cả lòng bàn tay, bàn chân, đôi khi có ban xuất huyết cơ thể kèm chảy máu mũi, miệng, xuất huyết tiêu hóa.

          2.1.4- Thời kỳ phục hồi: Ban sởi bay theo trình tự xuất hiện để lại vùng da bị ảnh hưởng những vết thâm đen trên bề mặt da loang lỗ như da cọp nên được gọi là “vết vằn da hổ”

            Chẩn đoán sởi chủ yếu dựa vào lâm sàng là triệu chứng viêm họng với phát ban theo trình tự xuất hiện và khám họng thấy có dấu “Koplik” với tiền sử thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi chưa mắc sởi lần nào, có tiếp xúc với  nguồn lây trong 10 ngày trước đó. Cũng có thể gặp các cháu sống trong tập thể nhà trẻ, trường học và gia đình có người thân mắc bệnh tương tự.

          2.2-  Các biến chứng của bệnh:

          2.2.1- Biến chứng đường hô hấp

          @ Viêm thanh quản:
          - Giai đoạn sớm, là do virus sởi: xuất hiện ở giai đoạn khởi phát, giai đoạn đầu của mọc ban thường mất theo ban,hay có Croup giả, gây cơn khó thở do co thắt thanh quản.
          - Giai đoạn muộn: do bội nhiễm (hay gặp do tụ cầu, liên cầu, phế cầu…), xuất hiện sau mọc ban. Diễn biến thường nặng: sốt cao vọt lên, ho ông ổng, khàn tiêng, khó thở, tím tái.
           @ Viêm phế quản:
          Thường do bội nhiễm, xuất hiện vào cuối thời kì mọc ban. Biểu hiện sốt lại, ho nhiều, nghe phổi có ran phế quản, bạch cầu tăng, neutro tăng, X quang có hình ảnh viêm phế quản.
          @ Viêm phế quản – phổi:
          Do bội nhiễm, thường xuất hiện muộn sau mọc ban. Biểu hiện nặng: sốt cao khó thở, khám phổi có ran phế quản và ra nổ. X quang có hình ảnh phế quản phế vêm (nốt mờ rải rác 2 phổi). Bạch cầu tăng, neutro tăng, thường là nguyên nhân gây tử vong trong bệnh sởi, nhất là ở trẻ nhỏ.

          2.2.2- Biến chứng thần kinh

          @ Viêm não – màng não – tủy cấp:
          Là biến chứng nguy hiểm gây tử vong và di chứng cao. Gặp ở 0,1 – 0,6% bệnh nhân sởi. Thường gặp ở trẻ lớn (tuổi đi học), vào tuần đầu của ban (ngày 3 – 6 của ban). Khởi phát đột ngột, sốt cao vọt co giật, rối loạn ý thức: u ám – hôn mê, liệt ½ người hoặc 1 chi, liệt dây III, VII hay gặp hội chứng tháp – ngoại tháp, tiểu não, tiền đình…
          - Viêm màng não kiểu thanh dịch (do virus).
          - Viêm tủy: liệt 2 chi dưới, rối loạn cơ vòng.
          @ Viêm màng não:
          - Viêm màng não thanh dịch do viru sởi
          - Viêm màng não mủ sau viêm tai do bội nhiễm.
           @ Viêm não chất trắng bán cấp xơ hóa:
Hay gặp ở tuổi 2 – 20 tuổi, xuất hiện muộn sau vài năm, điều này nói lên virus sởi có thể sống tiềm tàng nhiều năm trong cơ thể bệnh nhân có đáp ứng miễn dịch bất thường. Diến biến bán cấp từ vài tháng đến 1 năm. Bệnh nhân chết trong tình trạng tăng tương lực cơ và co cứng mất não.
          2.2.3- Biến chứng đường tiêu hóa
          @  Viêm niêm mạc miệng:
          - Lúc đầu do virus sởi, thường hết cùng với ban.
          - Muộn thường do bội nhiễm
          @ Cam mã tấu:
Xuất hiện muộn, do bội nhiễm xoắn khuẩn Vincent là một loại vi khuẩn hoại thư gây loét niêm mạc miệng, lan sâu rộng vào xương hàm gây hoại tử niêm mạc, viêm xương, rụng răng, hơi thở hôi thối.
          @ Viêm ruột: Do bội nhiễm các loại vi khuẩn như shigella, E. coli…

          2.2.3- Biến chứng tai – mũi – họng

          - Viêm mũi họng bội nhiễm
          - Viêm tai – viêm tai xương chũm.

          2.2.4- Biến chứng do suy giảm miễn dịch

          Dễ mắc thêm các bệnh khác như lao, bạch hầu, ho gà…
          2.3- Điều trị:
          Chủ yếu là điều trị nâng đỡ, hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu – săn sóc và nuôi dưỡng.
          - Hạ sốt: phương pháp vật lí, thuốc hạ sốt thông thường (Paracetamol).
          - An thần.
          - Thuốc ho, long đờm
          - Kháng histamin: Dimedron, Pipolphen.
          - Sát trùng mũi họng: nhỏ mắt nhỏ mũi bằng dung dịch Chloromycetin, Argyrol…
          - Kháng sinh chỉ dùng khi có bội nhiễm và dùng cho trẻ dưới 2 tuổi, và trẻ suy dinh dưỡng.
          - Khi có biến chứng: viêm thanh quản, viêm não, sởi ác tính thì dùng kháng sinh và corticoid.
          - Các biện pháp hồi sức tùy theo triệu chứng của bệnh nhân: hồi sức hô hấp khi có suy hô hấp (thở O2, hô hấp hỗ trợ…) hồi sức tim mạch…
          - Chế độ ăn uống tốt.
          3- VẤN ĐỀ LÂY BỆNH:

          Sởi là một bệnh cực kỳ dễ lây lan. Đường lây truyền chủ yếu là đường hô hấp như: nước bọt , hắt hơi, sổ mũi hoặc do hít phải mầm bệnh từ môi trường bên ngoài của bệnh (do mầm bệnh có thể tồn tại ngoài môi trường hơn một giờ). Sởi là bệnh truyền nhiễm có tính lây truyền cao nhất và tính miễn dịch quần thể trong nhân dân cần phải đạt tới  94% mới có thể cắt đứt được sự lây truyền của bệnh trong cộng đồng

          Bệnh lây truyền qua đường hô hấp do ho, hắt hơi, tiếp xúc gần với người bị nhiễm hoặc dịch tiết mũi họng. Giai đoạn gây lây nhiễm xảy ra từ 4 ngày trước đến 4 ngày sau phát ban.

          Vi rút sởi lây lan mạnh trên diện rộng nên có thể gây dịch lớn. Một người mắc có thể gây lây nhiễm cho khoảng 20 người khác.   

          Là bệnh lây nhiễm người – người. Không ghi nhận bệnh sởi ở động vật.

          4- KHI TRẺ BỊ SỞI:

          4.1- NÊN: Tăng cường dinh dưỡng (ăn các loại thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa), vệ sinh răng miệng, vệ sinh cá nhân; cho trẻ uống nhiều nước, nước chanh, cam  uống đều đặn trong ngày; bột cam thảo trộn với mật ong giúp giảm ho và viêm họng do vi rút sởi gây ra; bột nghệ trộn với mật ong hoặc sữa giúp người bệnh nhanh phục hồi và tăng cường khả năng miễn dịch.

          4.2- KHÔNG NÊN: Ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ, được chế biến dưới dạng chiên, xào gây khó khăn trong tiêu hóa; ăn thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng muối cao; các loại gia vị cay nóng như tiêu, ớt; đồ uống có ga, cồn.

                                            Ảnh trong bài lấy từ Internet

more »

Bài đăng trên BÁO QUẢNG NAM

                                                                                               BS LÊ THÂN (Tổng hợp)

          Chim sẻ có công dụng: bổ ngũ tạng (đặc biệt là thận), tráng dương, ích khí, bổ huyết. Thịt chim sẻ được dùng để chữa: suy nhược cơ thể; tạng phủ hư tổn; gầy yếu khó thở; nhất là người cao tuổi thận khí suy nhược, lưng đau gối mỏi, tiểu tiện nhiều lần về đêm; phụ nữ sau sinh mỏi mệt, đau lưng, khí hư; nam giới liệt dương, suy giảm khả năng tình dục. Tiết chim sẻ được dùng cho những người yếu mệt, yếu sinh lý, hay hoa mắt chóng mặt, nhức đầu do thiếu máu và suy nhược (cắt đầu hay cổ chim, hứng hết tiết vào chén rượu hay mật ong rồi khuấy đều, uống ngay 1 lần trong ngày, dùng liên tục 10-15 ngày). Trứng chim sẻ được dùng cho nam giới liệt dương, thiểu tinh, thận lạnh; nữ giới huyết khô, băng lậu, đới hạ. Phân chim sẻ hơi có độc; trị đau mắt, làm sáng mắt, đau vì tích cục máu trọng bụng, đau họng và bạch đới; chữa cổ họng sưng đau: 20 hạt phân chim sẻ, trộn với đường cát trắng, viên thành 3 viên, gói vào một miếng lụa ngậm trong miệng.

          Chim sẻ có tính ấm (nóng). Chỉ thích hợp với những người thiên về dương hư, hoặc mắc các chứng bệnh thuộc về dương hư; biểu hiện: mệt mỏi, sắc mặc nhợt nhạt, sợ lạnh, chân tay lạnh, dễ bị cảm lạnh, ra mồ hôi vô cớ, ăn kém, chậm tiêu, đại tiện lỏng nát, giảm ham muốn tình dục, liệt dương, xuất tinh sớm, di tinh, lưng đau gối mỏi, phòng sự hay bị vả mồ hôi và toát lạnh…. Không nên dùng cho những người thể chất thiên về âm hư, hoặc mắc các chứng bệnh về tình dục thuộc thể âm hư hỏa vượng. Để đạt được hiệu quả bổ thận tráng dương tốt nhất, cổ nhân thường phối hợp dùng chim sẻ với một số vị thuốc khác như:

          -Chim sẻ 5 con, chim bồ câu 1 con làm thịt, bỏ nội tạng, chặt mỏ, sấy khô; đỗ trọng 120g sao, muối rang 5g; tất cả tán mịn (xay), luyện với mật ong làm thành viên bằng hạt bắp; mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 10g, uống với 1 ít rượu vào lúc đói.

          -Chim sẻ 3-5 con làm thịt bỏ nội tạng, rồi đem hầm với thỏ ty tử 10g, kỷ tử 10g, ba kích 10g (các vị thuốc cho vào túi vải cột kín miệng); khi chín nhừ bỏ bã thuốc, thêm gia vị ăn nóng.

          -Chim sẻ 20 con làm thịt bỏ nội tạng, sấy khô; đương quy 50g, kỷ tử 50g, long nhãn 50g, xuyên khung 20g, thỏ ty tử 40g, ba kích 50g, nhục thung dung 50g, dâm dương hoắc 100g, đại táo 100g, nhục quế 10g. Tất cả đem ngâm với 5 lít rượu trắng, sau 1 tháng là có thể dùng được, mỗi ngày uống 15-20ml.

          -Chim sẻ 3-5 con làm thịt bỏ nội tạng, gạo tẻ 100g và 1 chén rượu trắng nấu thành cháo; khi chín bỏ vào 3 củ hành trắng và gia vị, ăn nóng.

          Các vị thuốc phối hợp trên dễ dàng mua được ở các tiệm thuốc bắc.

 Ảnh trong bài lấy từ Internet

more »

Bài ngắn hơn đăng BÁO QUẢNG NAM hôm qua 2.4.2014

                                                   BS LÊ  THÂN (Tổng hợp)

Tình trạng đau nhức xương khớp rất hay gặp ở bà con, khiến chất lượng sống giảm sút đáng kể, hạn chế việc tham gia các hoạt động cộng đồng, kéo theo những rối loạn khác về thể chất và tâm lý. Nếu kéo dài có thể để lại nhiều hậu quả như: Biến dạng khớp, teo cơ, tàn phế…. Một số bệnh lý hay gặp như: Viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp, loãng xương, gút…

 Đông y cho rằng do sức đề kháng và khả năng tự bảo vệ của cơ thể không đầy đủ, các yếu tố gây bệnh như: phong, hàn, thấp cùng phối hợp tác động xâm phạm đến kinh lạc - cơ - khớp, làm cho sự vận hành của khí huyết bị tắc nghẽn không thông gây ra đau nhức xương khớp. Đau nhức xương khớp thường có hai thể lớn là có và không có sưng nóng đỏ. Bài viết này chỉ giới thiệu những cách thức dùng thuốc nam đơn giản có thể chữa tại cộng đồng những trường hợp đau nhức xương khớp mà không có sưng nóng đỏ (những trường hợp có sưng nóng đỏ nên đến cơ sở y tế để kiểm tra và chỉ định điều trị phù hợp):

1- Các biện pháp không dùng thuốc:

- Ăn uống điều độ, giảm cân, giữ cân nặng ở mức hợp lý để giữ cho các khớp không phải chịu một sức nặng quá mức, sẽ có tác dụng làm giảm đau nhiều. Ăn nhiều các sản phẩm từ đậu nành cũng giúp phòng chống loãng xương và tốt cho hệ tim mạch. Ăn ít chất đạm, nhiều chất xơ và rau tươi đối với bệnh gút.

- Tập thể dục nhẹ nhàng, vừa sức giúp cho khí huyết lưu thông sẽ làm thuyên giảm các chứng đau khớp; nhưng tránh tập quá sức vì có thể gây tổn thương gân cốt.

- Nếu đau nhiều, nên kết hợp châm cứu, cấy chỉ, xoa bóp ... tại các cơ sở y học cổ truyền.

2- Một số bài thuốc đơn giản có thể dùng tại cộng đồng:

- Dây đau xương sao vàng, hạ thổ, sắc uống mỗi ngày 15-20g
- Ý dĩ nhân (hạt bo bo) nấu cháo ăn lâu dài.

- Thịt mèo 250g, tỏi 30g, dầu, muối. Làm sạch thịt mèo, cắt miếng, tỏi bỏ vỏ. Cho vào nồi, đổ nước, dầu, muối hầm chín nhừ ăn trong bữa ăn.

- Ngũ gia bì 50g, gạo nếp 500g, men rượu vừa đủ. Rửa sạch ngũ gia bì, ngâm sau đó sắc ngũ gia bì bỏ bã lấy 2 lần nước sắc, đổ gạo nếp vào nấu thành cơm khô, sau tản ra chờ còn hơi ấm rắc men rượu vào trộn đều, ủ thành rượu nếp, dùng tùy thích.

- Thịt dê 500g, cà rốt 250g, gia vị vừa đủ. Cà rốt, thịt dê rửa sạch cắt miếng, ướp gừng tươi xào 5 phút trong chảo dầu nóng, cho thêm ít rượu vang, muối, xì dầu và ít nước lạnh um trong 15 phút, sau bỏ vào nồi đất; cho vỏ quýt với 3 bát nước to, nổi lửa to, khi sôi hạ lửa riu riu nấu trong 2 giờ khi thịt dê chín nhừ là được, ăn trong bữa cơm.

- Rễ trinh nữ (cỏ thẹn, cây xấu hổ, cây mắc cỡ) đã xắt mỏng, tẩm rượu, sao cho thơm 20-30g sắc với 400ml nước còn 100ml, uống làm 2 lần trong ngày. Nếu nhiều có thể nấu thành cao lỏng, rồi pha rượu để dùng dần. Dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác theo công thức sau: (1) rễ trinh nữ, rễ bưởi bung, rễ cúc tần mỗi thứ 20g; rễ đinh lăng, rễ cam thảo dây mỗi thứ 10g. Sắc uống trong ngày, có thể ngâm rượu. (2) rễ trinh nữ 10g; lá cối xay, rau muống biển, lạc tiên, rễ cỏ xước, lá lốt mỗi thứ 3g. Hãm với nước sôi hoặc sắc  uống.

- Dùng lá lốt 12-16g, rễ cây cỏ xước 10g, quế chi 8g, thiên niên kiện 8g, thổ phục linh 12g, kinh giới 8g, tầm gửi cây dâu 12g, rễ cỏ tranh 10g. Nấu với 750 ml nước, sắc còn 300 ml, chia 2 lần uống ấm, trước bữa ăn.

                                                   Lá lốt (Ảnh: Internet)

- Lươn to 4-6 con (mỗi con nặng 500g), rượu (tốt nhất là rượu vàng) một ít. Cho lươn vào rượu đảo đều khi ráo bỏ ruột lươn, sấy khô tán bột lươn cho vào bình dùng dần, mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 15g uống với nước sôi hay hòa vào cháo ăn. Mỗi liệu trình là 2 tháng.

- Giấm tốt lâu năm một bát, hành củ 3 lạng giã nát, nấu lẫn cho sôi rồi gói vào vải, chườm nóng chỗ đau.

- Lá ngải cứu, hành cả rễ, gừng bỏ vỏ. Cả 3 thứ lượng đều nhau, giã nát, tẩm rượu xào nóng đắp chỗ đau, lấy lá thầu dầu đắp ngoài mà buộc lại, ngày thay 5-6 lần đến lành thì thôi.

                                                        Ngải cứu (Ảnh: Internet)

- Quả ké đầu ngựa 2 lạng, giã nát, mỗi lần dùng 8-12g sắc uống khi hơi đói. Kỵ ăn thịt heo.

- Kim ngân hoa cả lá, trộn với rượu, xào nóng, đắp vào chỗ đau.

- Lấy lá lốt tươi và lá ngải cứu tươi, mỗi thứ 30-50g, rửa thật sạch, giã nát, chế thêm giấm, đem chưng nóng rồi chườm, đắp vào chỗ đau.

- Hạt cải tán bột, hòa với lòng trắng trứng gà mà bôi, ngoài lấy lụa bọc lại, ngày thay một lần.

more »